Het streven naar een politie in verbinding met de samenleving is al decennialang een belangrijk thema in het Nederlandse ‘politie-denken’. De wijze waarop daar inhoud aan wordt gegeven verandert als gevolg van maatschappelijke ontwikkelingen. Het maatschappelijke en institutionele landschap waarin deze verbinding vorm moet krijgen is diffuser en veeleisender geworden. De centrale vraag in dit advies van de WARP is de volgende:

Hoe kan de politie vorm en inhoud geven aan de band met burgers die deel uitmaken van uiteenlopende groepen in een dynamische samenleving, zodanig dat zij haar maatschappelijke legitimiteit behoudt? 

De raad introduceert de blauwe band als metafoor om de nabijheid tussen politie en burgers uit te drukken. 

Centraal staat daarbij de relatie tussen politie en burgers, waarbij het in essentie gaat om een band tussen mensen. Tegelijkertijd is duidelijk dat die band vorm krijgt binnen bredere institutionele en organisatorische verbanden. De relatie met burgers wordt beïnvloed door andere verbanden waar de politie onderdeel van uitmaakt: naast de relaties met burgers (naar buiten), gaat het om relaties met partners (naar opzij), met gezag en politiek (naar boven) en met de eigen organisatie (naar binnen). De raad formuleert voor deze verschillende relaties uitganspunten die inhoud geven aan de blauwe band. 

Een belangrijke voorwaarde is scherp te houden dat politiewerk mensenwerk is waarbij menselijkheid en de menselijke maat de basis vormen. Er is sprake van voortgaande digitalisering van de samenleving en van het politiewerk en dat versterkt het belang van menselijke relaties – al dan niet ondersteunt door technologie. De politieprofessie is in hoge mate relationeel. De relaties met de politie zijn van zelfstandig belang in een democratische rechtsstaat, en geen afgeleide van de politiek arena. Dat betekent dus ook stelling nemen als dienaar van de rechtsstaat en als een publieke dienst voor alle burgers. 

Invulling kunnen geven aan de blauwe band vraagt het nodige van de opleiding en de politieorganisatie, en om waardering en ruimte voor het zelfstandige belang van de relaties met de politie. De raad roept op tot een maatschappelijk en politiek-bestuurlijk debat over de toekomst van de politie. Niet over protocollen en middelen alleen, maar over de kernvraag: hoe geven we vorm aan politiewerk dat recht doet aan de democratische rechtsstaat tegen de achtergrond van huidige maatschappelijke ontwikkelingen? In dat debat moet de blauwe band het vertrekpunt zijn. Niet als erfgoed, maar als kompas voor de toekomst.